Net als in Wallonië en Vlaanderen hebben de verkiezingen in het Brussels Gewest voor verrassingen gezorgd; de peilingen die de laatste weken, en zelfs de laatste dagen, gepubliceerd werden, zaten er weleens naast. Wat zijn de eerste conclusies? Politicoloog Pascal Delwit analyseert voor BDW.

De eerste vaststelling is de povere prestatie van de Mouvement Réformateur (MR). Hoewel MR opnieuw de grootste partij van Brussel wordt, blijft haar voorsprong op de Parti Socialiste (PS) al bij al klein. Bovendien is de som van de scores van de Franstalige liberalen en die van de FDF nog nooit zo laag geweest in Brussel. MR verliest twee zetels ten opzichte van 2004, terwijl het resultaat dat de partij destijds behaalde, toen als een traumatische nederlaag ervaren werd. MR heeft moeite om zijn tweede adem te vinden in de hoofdstad en om op de proppen te komen met een nieuwe emblematische persoonlijkheid die, na het overlijden van Jacques Simonet, voor een nieuwe dynamiek kan zorgen.

De Parti Socialiste aan de andere kant is ongetwijfeld opgelucht met haar score, hoewel ze haar prestatie uit 2004 niet heeft kunnen evenaren. Toen behaalde ze meer stemmen dan MR, maar nu verliest ze wel vijf van de 26 zetels die ze toen veroverd had. Toch ligt haar percentage hoger dan in 2007 en hebben de Franstalige socialisten meer stemmen behaald dan Ecolo, terwijl ze volgens de stemintenties op de derde plaats zouden eindigen. Charles Picqué mag alvast hopen zichzelf te kunnen opvolgen als minister-president van het Gewest.

Ecolo vooruit, FN verdwijnt
De derde vaststelling is uiteraard de opvallende doorbraak van de Franstalige groenen. Ecolo boekt flink vooruitgang, terwijl ze toch vijf jaar lang in de regering gezeten heeft. De strategie en de politieke actie van de Brusselse groenen, die met de balans van de legislatuur geconfronteerd worden, hebben dus gewerkt.

Een andere belangrijke vaststelling is de grote nederlaag van Franstalig extreem rechts. Het Front National verdwijnt uit het Brussels parlement, waarin het – laten we dit toch even benadrukken – toch vier leden had.

Het Centre Démocrate Humaniste (CDH) verstevigt zijn positie en geniet van de krachtige inbreng van Joëlle Milquet, die tweede op de lijst stond. Toch speelt CDH zijn derde plaats kwijt aan Ecolo en zal de partij met dit nieuwe statuut rekening moeten houden in de interne machtsverhoudingen als er een nieuwe meerderheid wordt gevormd.

Blokkeringsdreiging
Bij de Nederlandstalige partijen is de opvallendste gebeurtenis het einde van de ‘hindernis’ Vlaams Belang. In 1999 en 2004 werd gevreesd dat het Vlaams Blok de instellingen zou blokkeren, door een meerderheid aan Nederlandstalige kant te veroveren. In de aanloop naar deze verkiezingen werd die dreiging nog maar weinig aangehaald en verspreid door de media. En terecht, aangezien het Vlaams Belang fors achteruitgaat en de eerste plaats, en zelfs de tweede, moet afstaan aan respectievelijk Open VLD en SP.A. De twee kopstukken, Guy Vanhengel en Pascal Smet, hebben daar garen bij kunnen spinnen.

Uitdagingen
Er is op dit moment nog geen enkele coa litie vastgelegd, maar het meest voor de hand liggende scenario is dat de vorige meerderheid aanblijft. In het Franstalige kiescollege hebben PS, Ecolo en CDH, door interne verschuivingen, meer stemmen en meer zetels behaald. Het is niet echt duidelijk hoe MR – een partij zonder een echte leidersfiguur als Charles Picqué, die bovendien achteruit boert ten opzichte van zijn zwakke score uit 2004 – de Olijfboomcoalitie kan doorbreken. De drie partijen van de Olijfboom hadden overigens al laten uitschijnen dat ze bereid waren om verder te gaan, als de kiezer hun dat toeliet. Alleen een kettingreactie die met de samenstelling van de meerderheid in Wallonië gepaard gaat, zou die situatie kunnen wijzigen.

Hoe dan ook, de gewestelijke meerderheid krijgt meteen twee uitdagingen op haar bord. De eerste bestaat erin Brussel door het communautaire conflict op federaal vlak te loodsen – en dat conflict zal zeker opflakkeren: de resultaten in Vlaanderen hebben een sterke natio nalistische druk aan het licht gebracht.

De tweede uitdaging is van sociaal-economische aard. Zonder wijziging van de financieringswet voor het Brussels Gewest zal de begroting de komende maanden en jaren een uiterst zware klus worden, terwijl er minstens zes partners in de parlementaire meerderheid zullen zitten.

:: Pascal Delwit is verbonden aan het Centre d’Étude de la Vie Politique van de Université Libre de Bruxelles