Het aantal zetels van het Vlaams Belang in Brussel is gehalveerd. De drie grote partijen aan Vlaamse kant, Open VLD, SP.A en CD&V, zijn voor het eerst in tien jaar niet tot elkaar veroordeeld. “Maar CD&V móét erbij,” zegt aftredend staatssecretaris Brigitte Grouwels (CD&V). “Anders is er een objectief probleem.”

video: Formatiegesprekken kunnen nog alle kanten uit

update: zie Pascal Smet buiten spel in Brussel

Een verplichte tripartite omdat het Vlaams Belang de grootste partij in de Raad van Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) is? Zoiets is nooit een prettig uitgangspunt voor een regeringsvorming. Nochtans was dat bij de vorige twee verkiezingen (1999 en 2004) wél het geval.

Sinds 7 juni kunnen de Vlaamse partijen weer voluit over inhoud en partnerkeuze onderhandelen. De meest plausibele coalities zijn een Olijfboomcoalitie en een klassieke tripartite (liberaal-socialistisch-christendemocratisch).

Mogelijk coalities
De Olijfboom (SP.A, CD&V en Groen!) heeft als voordeel dat hij een spiegel vormt van de Franstalige coalitie in spe. Voor het eerst een Vlaamse én een Franstalige groene minister in de Brusselse regering, daar tekent Ecolo onmiddellijk voor. Ook persoonlijke relaties spelen een rol: Pascal Smet (SP.A) en Bruno De Lille (Groen!) zitten op dezelfde golflengte en zetelen samen in de gemeenteraad van Brussel-Stad. De stedelijke visie van beide partijen ligt dicht bij elkaar. Groot nadeel: het is een meerderheid zonder ook maar één zetel op overschot (9 op 17).

Deze coalitie krijgt dan ook geduchte concurrentie van een klassieke tripartite (Open VLD, SP.A, CD&V), die ruimer is (11 op 17) en een afspiegeling van de Vlaamse regering zou kunnen zijn. Zondagavond leek deze coalitie ver af. Pascal Smet sprak van een overwinning van de progressieve partijen – SP.A en Groen! hebben samen zes zetels, benadrukte hij. Open VLD dreigde uit de boot vallen.

Met de animositeit van de voorbije maanden tussen Pascal Smet en Guy Vanhengel leek dat scenario geloofwaardig. Nu alweer wat minder. Zoals een insider het zegt: “Na de verkiezingen is iedereen opnieuw maagd.” Lees: Smet en Vanhengel beginnen met een schone lei.

Voor aftredend staatssecretaris Brigitte Grouwels moet CD&V, als grootste partij in Vlaanderen, er hoe dan ook bij zijn in Vlaams Brussel. “Anders is er een objectief probleem,” zegt ze, “want Vlaanderen voert mee een beleid in zijn hoofdstad.”

Brusselaar in Vlaamse regering
Daarmee zitten we bij de Vlaamse regering, die een Vlaamse Brusselaar in haar rangen moet hebben. Die minister heeft de voogdij over de VGC en beschikt over een mooie portefeuille Brusselse Aangelegenheden. Meest voor de hand liggend voor die ministerpost lijkt Sven Gatz (Open VLD), maar dat is lang niet zeker. Als Open VLD maar twee ministers mag leveren, zal de partij dan bereid zijn om voor een Brusselaar te kiezen?

Bij CD&V is niet helemaal duidelijk wie nu in Brussel de leiding heeft. Federaal vicepremier Steven Vanackere voert de onderhandelingen, maar Brigitte Grouwels zegt uitdrukkelijk dat ze voor de Brusselse regering kiest. Zij is alvast versterkt uit de verkiezingen gekomen. Voor het eerst trok ze een lijst en haalde ze 3.017 voorkeurstemmen (Vlaams parlement). Steven Vanackere moest het stellen met 2.624 (Brussels parlement).