Eric Adams had de eer zondag bijzitter te zijn. Tussen acht en drie zag hij zijn wijk de revue passeren. “Ongeveer vijftien procent Vlamingen. Vaak hoogopgeleid, maar daarom nog niet op de hoogte van de politieke toestand.” Een ooggetuigenverslag.
Zondag 7 juni, 7.30 uur. Voor de deur van het Zuidpaleis staan al enkele tientallen kiezers aan te schuiven, maar voorlopig mogen alleen de bijzitters erin. Isabelle, de voorzitster van bureau 19, is blij dat ze snel over de vereiste vijf mensen beschikt die haar en de secretaris tijdens de stembusgang zullen bijstaan. Dertig stemgerechtigden hadden een oproepingsbrief gekregen om als bijzitter te komen zetelen. Uiteindelijk zullen dertien zich komen aanbieden, meer dan de helft van hen met een vertraging van enkele minuten tot bijna een uur. Zij mogen allemaal terug naar huis, hun naam komt op een lijst van bijzitters die zich wel degelijk hebben aangediend. Wie zijn kat stuurde (maar liefst twaalf bijzitters voor bureau 19!), hangt een stevige boete boven het hoofd. Maar met Bonina, Abdenour, Mohamed, Wouter, Greg en Eric beschikt ons bureau over een stevig en veeltalig team. Met voorzitter Isabelle erbij drie Vlamingen op de zeven, overigens. Daar kan MR-voorzitter Didier Reynders nog een stevige punt aan zuigen.
Yvonne en Yvette
Intussen is het even voor achten, onze voorzitster heeft alle computers keurig opgestart; in Brussel wordt overal elektronisch gestemd. Maar dan komen de plaatselijke Yvonne en Yvette, tricolor bandje om de arm, in paniek ons bureau binnengestormd: in bureau 18 wil het opstarten maar niet lukken. Met de tips van de jonge en doortastende Isabelle lukt het toch. Nog snel de eed afleggen (”Ik zweer de geheimhouding van de stemming te zullen eerbiedigen”), en even later stromen de eerste kiezers binnen. Intussen heeft ook een filmploeg van VTM postgevat voor de stemhokjes, in het zog van een groep waarnemers van de Afrikaanse Unie die op uitnodiging van Europa de stemming komen volgen.
Pas om tien voor negen komt de eerste Nederlandstalige kiezer opdagen, even later vraagt een oudere dame of we niet voor een aparte rij voor bejaarden kunnen zorgen, “zodat ik niet door iedereen word uitgescholden.” Even na negen uur dient zich ook de eerste Europese kiezer met een blauwe oproepingsbrief aan. Hiermee kan deze ingezetene uit de Tsjechische republiek een vertegenwoordiger voor het Europees parlement kiezen. Nog vijftien anderen, vooral Fransen en een enkele Nederlander, zullen haar voorbeeld volgen.
Het publiek van stembureau 19 is bijzonder divers. Het centrum tussen de Lemonnierlaan, de Zuidlaan, de Nieuwe Graanmarkt en de Nieuwpoortlaan is een typisch Brusselse lappendeken, met een mengeling van oude en vooral veel nieuwe Belgen. En ongeveer vijftien procent Vlamingen. Vaak hoogopgeleid, maar daarom nog niet allemaal even goed op de hoogte van de politieke toestand. Een koppel wilde zelfs tot in het stemhokje overleggen op wie het zijn stem zou uitbrengen.
Opvallend is ook hoeveel mensen hulp nodig hebben, en daar is heus niet alleen de informatica verantwoordelijk voor. Mensen die Frans noch Nederlands praten, of die alleen de voornaam kennen van de politicus op wie ze willen stemmen, zo zijn er behoorlijk wat. Maar de jongere generaties, met of zonder hoofddoek, weten wel van wanten. Een jongedame die voor het eerst mocht stemmen, straalde toen ze haar elektronische stemkaart in de urne stak. Een oude Belg toonde ons dan weer trots zijn tricolore das, terwijl een jongetje van tien door zijn moeder in de geheimen van het stemmen werd ingewijd.
Van de 865 stemgerechtigden op de lijst van bureau 19 kwamen er uiteindelijk 764 opdagen, waarmee ons bureau onder het Brusselse gemiddelde van zestien procent niet-stemmers bleef. Enkelen probeerden misschien wel na 15 uur nog het Zuidpaleis binnen te raken, maar kwamen voor een onherroepelijk gesloten deur te staan. Dat heeft enkele laatkomers er nog toe aangezet om stadsambtenaren en politie op het trottoir de huid vol te schelden, waardoor een rustige dag zonder opstootjes jammer genoeg toch nog een beetje in mineur eindigde.
En of de Afrikaanse waarnemers nu gewonnen zijn voor het elektronisch stemmen? “Daar kunnen we ons nog niet over uitspreken,” klonk het diplomatisch. “We zullen vanavond in groep de voor- en nadelen afwegen.”
Foto: Ivan Put
